Een grootschalige Amerikaanse aanval op Iran: zal dit leiden tot de ontmanteling van het nucleaire programma of tot een gevaarlijk conflict dat kan uitmonden in een burgeroorlog?

Van "oefeningen" naar Operatie Epische Furie

Lukas Nosek beschrijft in The Lukas IV Channel hoe de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran zijn geëscaleerd van beperkte luchtaanvallen tot een grootschalige operatie.

Eerdere acties, zoals operaties met codenamen als Twinning Lion of Midnight Hammer, hadden volgens hem de volgende kenmerken:

• Ze waren kortdurend en relatief beperkt,
• er werden niet veel troepen ingezet (Israël heeft zelf niet die capaciteit, de VS heeft die destijds niet volledig benut),
• het doel was in de eerste plaats om de luchtverdediging te verzwakken en het nucleaire programma van Iran te vertraggen,
• de aanvallen waren gericht op uraniumopslagfaciliteiten en andere installaties.

Nosek wijst erop dat het vernietigen van alleen uraniumopslagfaciliteiten van beperkte militaire waarde is. Uranium is een metaal – het breekt, het raakt beschadigd, een deel smelt, maar het blijft in essentie bruikbaar. Op basis hiervan kan Iran:

• het gebied beveiligen,
• metaaldetectoren en stralingsdetectie gebruiken om het materiaal opnieuw te verzamelen,
• en na een tijdje het nucleaire programma hervatten (weliswaar met beschadigde centrifuges en technologie).

Daarom, zo stelt Nosek, hebben deze aanvallen niet geleid tot de vernietiging van het programma of de omverwerping van het regime, maar hadden ze andere effecten:

• ze hebben het aanzien van het regime in de ogen van een deel van de bevolking ondermijnd,
• ze hebben aangetoond dat de Iraanse leiding niet in staat is om het land effectief te verdedigen,
• ze hebben de bevolking "hoop" gegeven dat het regime misschien niet onoverwinnelijk is.

Epische Furie: de enorme toename van Amerikaanse macht

Volgens Lukáš Nosek verschilt de huidige operatie Epische Furie fundamenteel in omvang en ambitie van eerdere operaties.

De bovengenoemde kenmerken van de huidige operatie zijn:

• Er zijn twee vliegdekschepen en honderden vliegtuigen betrokken,
• het is een extreem dure operatie die miljoenen dollars kost,
• de omvang is veel groter dan bij eerdere operaties.

Het gestelde doel is nu:

• om het Iraanse nucleaire programma "uit te schakelen", dat wil zeggen, om het een slag toe te brengen waardoor het niet meer in staat is om in zijn huidige vorm te functioneren,
• volgens Amerikaanse verklaringen en de retoriek van Donald Trump, en om het "regime omver te werpen".

Maar juist dit laatste punt ziet Nosek als mogelijke propaganda:

• het praten over Iraanse vrijheid, de brutaliteit van het regime, executies, onderdrukking van vrouwen en steun voor terrorisme is een effectieve manier om publieke steun voor de aanval te verwerven,
• maar in werkelijkheid kan het primaire en enige echte doel zijn om het nucleaire programma te vernietigen,
• "de omverwerping van het regime" kan vanuit een veiligheids- en geopolitiek perspectief te riskant zijn en is misschien niet een van de daadwerkelijke beoogde uitkomsten.

Nosek maakt dus onderscheid tussen wat er tegen het publiek wordt gezegd en wat het werkelijke strategische doel kan zijn – en beschouwt de vernietiging van nucleaire capaciteiten, niet de bewuste uitlokking van een regime-instorting, als het belangrijkste doel.

Olie, Hormuz en Moskou: de eerste golf van gevolgen

Een van de meest directe gevolgen van het conflict, volgens Lukáš Nosek, is wat er gebeurt rond de Straat van Hormuz en de olieprijs.

Mogelijke stappen van Iran:

• het sluiten van de Straat van Hormuz – een van de belangrijkste energiehubs ter wereld,
• aanvallen op doelen in de Perzische Golf (Bahrein, Abu Dhabi en andere plaatsen),
• het creëren van instabiliteit in de regio, waar een groot deel van de wereldwijde olielevering doorheen stroomt.

Verwachte gevolgen voor de olieprijs volgens Nosek:

• Een kortstondige schok kan de prijzen met wel 40% doen stijgen,
• zodra de situatie is bedaard en er meer rationele handel plaatsvindt, kan het effect rond de 15% zijn,
• maar zelfs een stijging van 15% is aanzienlijk: het zal brandstof duurder maken en zal zich weerspiegelen in de economie.

Tegelijkertijd wijst Nosek op de grotere impact op Rusland:

• Hoge wereldwijde olieprijzen komen Moskou ten goede,
• het budget van Rusland, zo zegt hij, "bloedt" door de lage prijzen van Urals-olie,
• de stijging van de wereldprijzen drijft de prijs van Russische olie omhoog, hoewel dit deels kan worden beperkt door sancties,
• dit betekent meer geld voor het Russische regime en een onwelkome boodschap voor Oekraïne en Europa, omdat Rusland de financiering van de oorlog kan intensiveren.

Lukas Nosek merkt ook op dat de aanval is getimed voor het weekend, wanneer de markten gesloten zijn. Volgens hem was dit de bedoeling van Donald Trump:

• om een onmiddellijke prijsschok te vermijden,
• om de markten de tijd te geven om op maandag te reageren met meer informatie en minder paniek.

Raketten, drones en de Ramadan: de Iraanse reactie

Volgens Nosek reageert Iran met een combinatie van militaire en psychologische maatregelen.

Raketten en drones

Iran heeft duizenden raketten en drones. Deze zijn gericht op:

• Amerikaanse bases,
• Israël,
• andere doelen in de regio.

De balans tot nu toe, zoals Nosek het beschrijft:

• er zijn meldingen van explosies, rookkolommen, treffers,
• er wordt schade toegebracht, maar er zijn nog geen effectieve aanvallen die de Amerikaanse offensief kunnen stoppen,
• de aanvallen verhogen de spanning en dragen bij aan de onzekerheid.

De symboliek van de Ramadan

Bovendien vindt het conflict plaats tijdens de Ramadan, wat invloed heeft op de perceptie van de situatie in de moslimwereld:

• aanvallen tijdens religieuze feestdagen ergeren een deel van de bevolking in de regio,
• volgens Nosek "ergert" het ook de lokale Amerikaanse bondgenoten, omdat ze vinden dat hun feestdagen worden verstoord,
• daarom had hij zelf verwacht dat de aanval na de Ramadan zou plaatsvinden – ergens in het midden of einde van maart – maar uiteindelijk is dat niet gebeurd.

Opstand, burgeroorlog en nucleair materiaal

Een cruciaal onderdeel van het commentaar van Lukáš Nosek is gewijd aan de vraag wat een daadwerkelijke omverwerping van het regime in Iran zou betekenen en welke risico's daaraan verbonden zijn.

Uitdagingen voor de opstand

Vanuit het buitenland komen oproepen aan de Iraniërs om in opstand te komen.

Risico's van een burgeroorlog

Nosek waarschuwt dat elke stap in de richting van een burgeroorlog in Iran aanzienlijke veiligheidsrisico's met zich meebrengt: van stijgende olieprijzen en een sterker Rusland, tot wijdverspreide instabiliteit in de regio, tot de mogelijkheid dat radioactief materiaal in handen van terroristen valt. In dit licht wordt de vraag "het regime omverwerpen tegen elke prijs" een veel complexer dilemma, waarbij het niet zeker is dat de val van het huidige theocratische regime automatisch een veiligere wereld betekent.

Eindconclusie

In een video op The Lukas IV Channel bespreekt Lukas Nosek de grootschalige Amerikaanse aanval op Iran als een interventie die aanzienlijk verschilt van eerdere, beperktere operaties. Volgens hem is Operatie Epische Furie in werkelijkheid vooral bedoeld om het Iraanse nucleaire programma te vernietigen, terwijl de retoriek over het omverwerpen van het regime grotendeels propaganda is, bedoeld voor een binnen- en buitenlands publiek.

Tegelijkertijd waarschuwt hij echter dat elke stap in de richting van een burgeroorlog in Iran aanzienlijke veiligheidsrisico's met zich meebrengt: van stijgende olieprijzen en een sterker Rusland, tot wijdverspreide instabiliteit in de regio, tot de mogelijkheid dat radioactief materiaal in handen van terroristen valt. In dit licht wordt de vraag "het regime omverwerpen tegen elke prijs" een veel complexer dilemma, waarbij het niet zeker is dat de val van het huidige theocratische regime automatisch een veiligere wereld betekent.